Τι είναι η λιποπρωτεΐνη (a) [Lp(a)];
Η Lp(a) είναι ένας κληρονομικός παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου.
Δες τι είναι, πώς διαφέρει από την LDL-χοληστερόλη και γιατί έχει σημασία να τη γνωρίζεις.
Τι είναι με απλά λόγια;
Η λιποπρωτεΐνη (a) [Lp(a)] είναι ένα σωματίδιο που κυκλοφορεί στο αίμα και μοιάζει με την LDL (“κακή” χοληστερόλη). Η βασική διαφορά είναι ότι φέρει μία επιπλέον πρωτεΐνη, την απολιποπρωτεΐνη(α), η οποία την καθιστά βιολογικά διαφορετική και επικίνδυνη για τα αγγεία μας.
Όσον αφορά τις φυσιολογικές της λειτουργίες, θεωρείται ότι η λιποπρωτεΐνη (a) μπορεί να συμμετέχει σε μηχανισμούς επούλωσης τραυμάτων και άμυνας του οργανισμού. Ωστόσο, όταν τα επίπεδά της είναι υψηλά, οι αρνητικές της επιδράσεις υπερτερούν των πιθανών ωφελειών.
Είναι το ίδιο με την LDL χοληστερόλη;
Όχι.
Παρότι η Lp(a) μοιάζει με LDL, δεν είναι το ίδιο. Για αυτόν τον λόγο:
-
μπορεί κάποιος να έχει “γνωστές” τιμές χοληστερόλης αλλά να μη γνωρίζει την τιμή της Lp(a)
-
μπορεί κάποιος να έχει αυξημένη τιμή Lp(a) και ταυτόχρονα φυσιολογική τιμή LDL χοληστερόλης
-
η μέτρηση της Lp(a) χρειάζεται ξεχωριστή εξέταση
-
η ερμηνεία της γίνεται στο πλαίσιο του συνολικού κινδύνου και όχι απομονωμένα
Πώς καθορίζονται τα επίπεδά της;
Η ιδιαιτερότητα της Lp(a) είναι ότι τα επίπεδά της καθορίζονται σχεδόν αποκλειστικά από τα γονίδιά μας. Αυτό σημαίνει ότι:
-
υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να έχει κάποιος υψηλή Lp(a) όταν ένας γονέας έχει/είχε αυξημένη Lp(a)
-
δεν επηρεάζεται σημαντικά από τη διατροφή ή τη σωματική άσκηση
-
τα επίπεδά της διαμορφώνονται νωρίς στη ζωή και συνήθως παραμένουν σχετικά σταθερά
Γιατί θεωρείται σημαντική;
Η αυξημένη Lp(a) σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα και συμβάντα. Μεταξύ άλλων, έχει συσχετιστεί με:
-
έμφραγμα του μυοκαρδίου
-
αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
-
περιφερική αρτηριακή νόσο
-
στένωση αορτικής βαλβίδας
-
καρδιακή ανεπάρκεια
Η Lp(a) δεν “προβλέπει μόνη της” τι θα συμβεί σε κάθε άτομο. Η κλινική της σημασία εξαρτάται από το συνολικό προφίλ καρδιαγγειακού κινδύνου, το οποίο περιλαμβάνει παράγοντες όπως η ηλικία, η LDL-χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης και το οικογενειακό ιστορικό.
Η υγιεινή ζωή παραμένει πολύ σημαντική — όχι επειδή μειώνει σημαντικά την ίδια την Lp(a),
αλλά επειδή μειώνει τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Γιατί πολλοί άνθρωποι δεν τη γνωρίζουν;
Η Lp(a) δεν συμπεριλαμβάνεται συνήθως στις καθιερωμένες εξετάσεις λιπιδαιμικού προφίλ. Έτσι, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ενημερωθεί ποτέ για την τιμή της, ακόμη κι αν έχουν κάνει άλλες εξετάσεις λιπιδίων
Πόσο συχνά παρατηρείται αυξημένη;
Υπολογίζεται ότι περίπου 1 στους 5 ανθρώπους στην Ελλάδα έχει αυξημένη Lp(a). Το μήνυμα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ενημέρωση του κοινού, γιατί δείχνει ότι δεν πρόκειται για κάτι σπάνιο.
Η Lp(a) είναι νόσος;
Όχι. Η αυξημένη Lp(a) είναι παράγοντας κινδύνου, όχι νόσος από μόνη της.
Μπορώ να καταλάβω αν είναι αυξημένη από συμπτώματα;
Συνήθως όχι. Η Lp(a) δεν δίνει ειδικά συμπτώματα.
Αν προσέχω τη διατροφή μου, σημαίνει ότι η Lp(a) θα είναι φυσιολογική;
Όχι απαραίτητα. Η Lp(a) καθορίζεται κυρίως γενετικά. Ωστόσο, η υγιεινή ζωή παραμένει κρίσιμη για τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Πρέπει να ελεγχθούν και συγγενείς;
Σε αρκετές περιπτώσεις, ναι — ειδικά όταν υπάρχει αυξημένη Lp(a) ή πρόωρη καρδιαγγειακή νόσος στην οικογένεια. Η τελική σύσταση γίνεται από τον γιατρό.